Tristan Harris: dé tegenhanger van persuasive design

Tristan Harris (33)  werkte tussen 2011 en 2016 bij Google en heeft onder meer drie jaar doorgebracht als Google Design Ethicus. 
Daar werd hij na het schrijven van een kritische memo aangesteld om te bedenken hoe Google zijn producten minder verslavend en tijdrovend kon maken. Maar hij vertrok in 2016 omdat hij vond dat er te weinig naar zijn oplossingen werd geluisterd.

Nu is hij medeoprichter van het ‘Centre for Humane Technology’, wiens missie het is om ‘human downgrading’ om te keren en technologie opnieuw af te stemmen op de mensheid en actie voert tegen onethisch gedrag van technologiebedrijven zoals Facebook en Google.

Tristan heeft meer dan een decennium besteed aan het bestuderen van de invloeden die menselijk denken en handelen kapen. Hij studeerde af aan Stanford University met een graad in computerwetenschappen, gericht op Human Computer Interaction, terwijl hij zich bezighield met gedragseconomie, sociale psychologie, gedragsverandering en gewoontevorming in het Stanford Persuasive Technology lab van professor BJ Fogg. Tristan Harris werd in deze tijd echter steeds meer bezorgd over de behoefte van mensen aan ethische en humane technologie, in plaats van technologie die hen in een bepaalde richting stuurt.

“Ik ken maar één andere bedrijfstak die zijn klanten ‘gebruikers’ noemt, en dat zijn drugsdealers.”

En sindsdien is hij overduidelijk op een missie. Harris is een van de vele prominente ex-medewerkers van grote techbedrijven die de laatste maanden naar buiten zijn gekomen met heftige zorgen en beschuldigingen aan het adres van hun oud-werkgevers. Harris is een van de meest activistische van hen: „Ik ken maar één andere bedrijfstak die zijn klanten ‘gebruikers’ noemt, en dat zijn drugsdealers.”

Doekjes voor het bloeden

Tristan Harris, die na zijn studies bij Google aan de slag ging, raakte gedesillusioneerd dat het talent van jonge mensen ingezet werd om mensen zo lang mogelijk te laten scrollen op hun smartphone. Wat begon met een manifest in 2013, dat pleite om de aandacht van gebruikers te respecteren, groeide uit tot een invloedrijk project met de naam Time Well Spent. En invloed had het zeker. In januari 2018 omarmde Mark Zuckerberg “goed besteedde tijd” als een ontwerpdoel voor Facebook. 

En niet alleen Facebook volgde de ideeën van Harris op de voet, ook Google en Apple laten zich inspireren. Harris hamerde er bijvoorbeeld op dat een scherm in grijswaarden veel minder afleidt en dat een wekelijks overzicht van schermtijd helpt om bewust te worden van verslaving. Features die tegenwoordig standaard voorzien zijn in de software van de meeste smartphones. 

Hoewel hij zijn appreciatie toonde voor de inspanningen van de technologiebedrijven, die hij consequent de centrale banken van de aandachtseconomie noemt, liet hij ook duidelijk verstaan: dit zijn doekjes voor het bloeden.  Op dit moment reageren techbedrijven enkel op symptomen; schermtijd bijhouden om smartphoneverslaving tegen te gaan, meer menselijke moderatoren om verspreiding fake news te stoppen en gebruikers nog meer schuif- en ‘ik ga akkoord’-knoppen voorschotelen om datamisbruik te voorkomen.

“Het probleem is dat technologie misbruik maakt van menselijke zwaktes.”

Met zijn denktank Center of Humane Technology verhoogt hij de druk op technologiebedrijven. “Veel mensen vrezen het moment waarop computers slimmer zullen zijn dan mensen”, zei Harris in een presentatie voor 300 techneuten in hartje Silicon Valley. “Maar dat is niet het probleem. Het probleem is dat technologie misbruik maakt van menselijke zwaktes. En dat gebeurt nu al.” 

Als we sociale media- en technologiebedrijven hun gangetje laten gaan, zullen hun algoritmes die vechten om onze aandacht, voor het einde van een gezond sociaal weefsel zorgen. En we mogen dat gevecht niet van individuele burgers laten afhangen. Zo citeert Harris graag de gerenommeerde bioloog Edward Osborne Wilson: “Het echte probleem van de mensheid is dat we paleolithische emoties hebben, moeten rekenen op middeleeuwse instellingen en goddelijke technologie ter beschikking hebben.” Met andere woorden: bij elke upgrade van technologie, komt het verval van de mensheid dichterbij (in het Engels: downgrading humanity).

The Truman Show

“Het meest bezorgd ben ik over het feit dat ons vermogen om in de waarheid te geloven aan het afbrokkelen is, en dat we steeds minder inzien dat er überhaupt zoiets is als een gedeelde waarheid.” Door ons constant te omringen met mensen en geluiden waarmee we het eens zijn en nooit meer tegengeluiden horen, zien we niet meer wat echt is en wat nep, zegt hij. Harris refereert aan de film The Truman Show, waarin acteur Jim Carrey de hoofdrol speelt in een perfect gecontroleerde en onechte wereld die helemaal om hem heen is gebouwd. “Wat bedrijven als Google en Facebook doen lijkt daarop. Ze tonen je alleen nog wat je wilt zien en wilt geloven, waardoor de wereld er de hele tijd precies uitziet zoals je hoopte en zoals het past bij wat je toch al vond. En dat voor alle gebruikers: ruim 2 miljard Truman Shows.”

„Het probleem is dat producten die wij gebruiken, die op deze hele specifieke manier zijn ontworpen, onze sociale werkelijkheid overnemen. Ze zijn de nieuwe dorpspleinen, de nieuwe plekken waar we studeren, onze vrienden ontmoeten, de plekken die onze democratieën definiëren. En we moeten ons afvragen of we al die belangrijke dingen op deze manier wel in handen willen brengen van deze bedrijven.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *