Democratie vs. algoritme: “Dat heb op Facebook gestaan.”

“Straks pakken ze onze banen in.” Tijdens een bezoek van Geert Wilders aan Purmerend beweert een vrouw stellig aan EenVandaag dat vluchtelingen binnen vier maanden een baan krijgen toegewezen. Dit vindt zij niet kunnen, want haar pleegzoon is nog steeds werkloos. Wat haar bron is? Facebook.

Mark Zuckerberg wil dat jij – als gebruiker van Facebook – een gepersonaliseerde tijdlijn krijgt voorgeschoteld. Om dit te bereiken zet het bedrijf algoritmes in. De vrouw in Purmerend bekijkt, liket of reageert hoogstwaarschijnlijk op berichten die gaan over Geert Wilders, de PVV en berichten die passen bij deze gedachtegang. Hier spelen algoritmes handig op in.

Algoritme?
Een algoritme is een set van regels die vanaf een beginpunt een einddoel berekenen. Facebook maakt gebruik van algoritmes omdat Zuckerberg wil dat je zolang mogelijk gebruikmaakt van zijn diensten. Hoe langer je blijft hangen, des te meer advertenties je zal bekijken, waar Facebook geld aan verdient (Willemse, 2017). Op basis van eerder verzamelde gegevens – bijvoorbeeld je zoekresultaten van Google – komt Facebook erachter waar jouw interesses liggen. Met deze gegevens kan het bedrijf gericht advertenties plaatsen op jouw tijdlijn. Kan niet veel kwaad, toch?

Maar wat als Facebook ook jouw politieke voorkeur kent? Dat betekent dat je voornamelijk berichten op jouw tijdlijn ziet verschijnen die gaan over ‘die ene’ politieke partij. Je krijgt zo enkelzijdige informatie binnen en de kans bestaat dat je geen objectief beeld krijgt van de werkelijkheid; je creëert, met behulp van de algoritmes van Facebook, je eigen waarheid. De vrouw in Purmerend leest door de algoritmes waarschijnlijk geen tot weinig berichten waarin stellingen van Wilders worden tegengesproken. Politieke partijen spelen hier graag op in om kiezers aan zich te binden.

Gratis campagne voeren
Met een uurtje kletsen op Facebook bereikt een politieke partij een veel grotere groep (potentiële) kiezers, dan wanneer ze op straat campagne voeren. Dit heeft dan ook de voorkeur van partijstrategen, maar betekent niet dat de straat op gaan verledentijd is. Foto’s van lijstrekkers zijn namelijk goud waard. Je gaat op de foto met je favoriete lijstrekker en deelt de foto via je sociale media: gratis reclame dus.

Een simpele sociale-mediawet heeft Geert Wilders goed begrepen, namelijk: hoe meer emotie, hoe beter. Ondanks het kleine campagnebudget van Wilders weet hij kiezers aan zich te binden. Dit doet hij door kritiek te uiten op andere politici – zoals Mark Rutte – en door negatief nieuws te delen over bijvoorbeeld vluchtelingen en de Islam.

Naast Facebook worden ook Twitter en Instagram ingezet door partijstrategen. Politici zitten graag op Twitter omdat veel journalisten gebruik maken van dit platform. Handig als je wil dat een nieuwtje wordt opgepikt. Instagram wordt voornamelijk ingezet om de jongere doelgroep te bereiken (Kist en Kas, 2017).

In de ban van nepnieuws
Politieke partijen komen dus graag in jouw tijdlijn voor en algoritmes helpen hen daarbij. Maar er zit ook een keerzijde aan het gratis campagne voeren. Naast dat je als kiezer eenzijdige informatie binnenkrijgt, ligt ook nepnieuws op de loer. Nepnieuws beïnvloedt onterecht het gedrag van de kiezer en kan het imago van een politici onterecht beschadigen óf juist oppoetsen.

Een recent voorbeeld hiervan is de Brexit. Volgens Buzzfeed is er uit een onderzoeksrapport van City University London gebleken dat er in de aanloop naar het referendum 13.000 nepaccounts zijn aangemaakt, om voornamelijk pro-Brexitberichten te verspreiden. Hier werden ‘bots’ voor ingezet. Een bots is een programmaatje dat geautomatiseerd berichten verstuurt. Bots worden ingezet om specifieke boodschappen te posten, te delen en te liken. Op deze manier kan je een bepaald standpunt groter doen lijken dan dat werkelijk het geval is. Uit hetzelfde onderzoek is gebleken dat er door bots acht keer zo vaak pro-Brexit als anti-Brexitberichten hebben verstuurd. Een groot deel van deze berichten werden na het referendum verwijderd (Geels, 2017).

“Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk politieke beslissingen nemen”

Waar het ook mis ging was tijdens een gemeenteraadsvergadering in het stadje Twin Falls (Idaho, VS). Een man beweert dat de autoriteiten een misbruikzaak bewust niet openbaar maken. Vier moslimjongeren zouden een kind hebben misbruikt. Andere burgers komen diezelfde avond met soortgelijke verhalen. Het verhaal wordt al snel verspreid en lokale media pikken het op. Het liep zelfs zo ver uit de hand dat gemeenteraadsleden opriepen geen nieuwe asielzoekers meer toe te laten. Een broodje-aapverhaal, werd achteraf bekend. Er speelde wel degelijk een misbruik zaak, maar de burgemeester en de politie mochten daar niks over loslaten omdat er minderjarigen bij betrokken waren. Geen asielzoekers. De gebeurtenis is nep, maar de gevolgen zijn echt”, aldus Dickerson van The New York Times (Dallinga, 2017).

Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een gefundeerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk politieke beslissingen nemen” (Mediawijsheid, 2017).

Informatie op sociale media is altijd onbetrouwbaar
Deze stelling is onjuist. Maar wie bepaalt dan wat waarheid is? Volgens Rob Wijnberg komen nieuwsberichten, beelden en verhalen per definitie voort uit een standpunt, waardoor het nooit volledig objectief kan zijn. Belangrijk is dat je leert nepnieuws te herkennen en verschillende nieuwsbronnen gebruikt om je mening op te baseren. Daarnaast worden platformen als Google, Twitter en Facebook er op aangesproken nepnieuws aan te pakken. Volgens de NOS heeft Facebook duizend extra mensen aangenomen om advertenties op het platform te controleren. Dit nadat bekend werd dat een Russische organisatie drieduizend advertenties had gekocht rond de Amerikaanse verkiezingen. In deze advertenties werden politiek gevoelige onderwerpen aangesneden.

Onze politieke opinie wordt dus wel degelijk beïnvloed door alle eenzijdige informatie die we tot ons nemen via sociale media. Algoritmes zijn handig voor bedrijven die willen adverteren en voor vermaak op social media. Maar het draagt niet bij aan het verbreden van ons wereldbeeld.

Bron afbeelding: Freepik.com

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s