VERSLAAFD AAN SOCIAL MEDIA

on

Hoe erg is het nou eigenlijk?

Wie kent het niet? Eindelijk vol in concentratie en plotseling afgeleid door het oplichtende scherm van je telefoon. Een WhatsApp-berichtje is dit keer de guilty pleasure. Na een kwartier klik je weer op die homebutton om te kijken of er nog een berichtje is bijgekomen, ook al weet je dat dit niet het geval is. Tegenwoordig lijkt het wel alsof we allemaal verslaafd zijn aan social media. Misschien zijn we dat ook wel… Maar wat is er eigenlijk zo schadelijk aan die verslaving? En hoe kom je er vanaf in dit moderne tijdperk, waar alles draait om ‘online’ zijn?

 i-forgot-my-phone-3

 

HOOFDSTUK 1: SOCIAL MEDIA IN HET NIEUWS

Het kan je vast niet zijn ontgaan: de gevaren van social media in het nieuws. Om eerst een goede indruk te krijgen van het onderwerp van deze longread heb ik daarom wat nieuwsberichten op een rijtje gezet. Niet om bang te maken, maar wel om je even wakker te schudden.

AD

Social media hebben vooral een grote impact op jongeren. Door het overmatig gebruik van de mobiele telefoon ontstaan er slaapproblemen bij jongeren. In het eerste nieuwsbericht uit het AD is neuroloog Loes Reichman aan het woord. Zij vertelt dat het steeds vaker voorkomt dat pubers van zo’n 16, 17 of 18 jaar nog maar drie tot vier uur slapen per nacht. Soms maanden achter elkaar. Dit verschijnsel doet zich ook bij ouderen voor, maar jongeren zijn hier gevoeliger voor. Haar advies: verban je smartphone uit je slaapkamer! Het hele artikel lees je hier. 

nu.png

Eén op de zes jongeren beweert verslaafd te zijn aan social media. Bij meisjes speelt dit probleem nog meer dan bij jongens. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat zes op de tien meisjes een goed gevoel krijgt als hun berichten geliket, geretweet of gedeeld worden. Ze vinden het dan ook erg vervelend en worden gestrest als zij niet online kunnen zijn. Wat dan wel weer opvallend is, is dat ze er zelf wel bewust van zijn dat het overmatige gebruik niet goed is. Lees dit hele bericht hier. 

30

Maar het socialmediaprobleem speelt niet alleen onder jongeren. Ook de 30-plussers lijden eronder volgens dit nieuwsbericht van nu.nl. Een burn-out door social media. Hoe dan? Dat komt door de toename van social media. De berichten stromen binnen. Mensen hebben gemiddeld 110 berichten te verwerken en niet iedereen weet daarmee om te gaan. De enorme hoeveelheid socialmediaberichten in combinatie met hun werk is soms te veel om te verwerken, wat dus uiteindelijk kan leiden tot een burn-out.

vokrNogal een heftige vergelijking. Zelf zit ik namelijk veel op social media, maar ik hoop toch niet dat mijn hersenen in dezelfde staat verkeren als iemand met een cocaïneverslaving. In hoeverre klopt deze uitspraak dan? Anneke Goudriaan, bijzonder hoogleraar Werkingsmechanismen en behandeling van verslavingsgedrag aan het AMC in Amsterdam, probeert deze vraag te beantwoorden. “Bij abstracte beloningen, zoals een schouderklopje of applaus wordt inderdaad hetzelfde hersengebied geactiveerd als bij alcohol of drugs. Maar het effect is veel minder sterk, dus in die zin klopt de vergelijking niet.” Lees het hele bericht hier.

 

HOOFDSTUK 2: BEN JIJ VERSLAAFD?

Inmiddels zijn we een beetje op de hoogte wat social media allemaal teweeg brengen. Zelf was ik mij hier eigenlijk helemaal niet bewust van. Soms merk ik wel dat ik erg moe ben als ik toch negen uur lang geslapen heb. Je kunt het natuurlijk ontkennen, je kunt je er ook gewoon helemaal niet bewust van zijn. Misschien ben je wel ontzettend verslaafd en heb je dit zelf helemaal niet door. Daarom kun je hier nu een korte test van Editie NL  doen om daarachter te komen. Als je inderdaad een ‘socialmediajunkie’ bent, volgt later een schema om je te helpen. 

Stap 1: Zet je mobiel en computer uit en trek je terug in een rustige kamer. Pak pen en papier. Meer heb je niet nodig.

Stap 2: Beantwoord deze 12 vragen

Beantwoord EERLIJK deze 12 vragen met ja of nee.

  • 1) Heb je meer virtuele dan ‘echte’ vrienden?
  • 2) Besteed je meer tijd aan sociale media dan aan persoonlijke contacten?
  • 3) Lopen je contacten vooral via sociale media, zoals Facebook en Twitter?
  • 4) Ga je meteen kijken als je hoort/ziet dat je een nieuw bericht hebt?
  • 5) Word je nerveus en geïrriteerd als je geen bereik of computerstoring hebt en je niet via sociale media kunt communiceren?
  • 6) Zeggen anderen (bijvoorbeeld partner, kinderen, ouders, vrienden) wel eens dat je minder gebruik zou moeten maken van sociale media?
  • 7) Check je je social media direct als je ’s ochtends opstaat en voordat je ’s nachts gaat slapen?
  • 8) Check je ’s nachts als je wakker wordt of je berichten hebt?
  • 9) Kom je regelmatig slaap te kort door het gebruik van sociale media?
  • 10) Gebruik je vaak sociale media als je je depressief voelt of verveelt?
  • 11) Vind je zelf wel eens dat je te veel tijd besteedt aan sociale media?
  • 12) Raak je in paniek als je mobiel kwijt is, ook al verwacht je geen belangrijk telefoontje?

Stap 3: De uitslag

Social media is een leuke afleiding:

Wanneer je geen enkele keer ‘ja’ hebt ingevuld, is sociale media alleen een leuke bezigheid of afleiding voor je.

Niet verslaafd:

Wanneer je één of twee van deze vragen met ‘ja’ hebt beantwoord is er nog geen sprake van zorgwekkend gebruik of een verslaving. Dat je hier bent en dat je de test deed, wil zeggen dat je je toch druk maakt ergens over, of dat je misschien ergens mee zit.

Afhankelijkheid:

Wanneer je drie of vier van deze vragen met ‘ja’ hebt beantwoord, kan er al sprake zijn van afhankelijkheid en social media speelt een té grote rol in je leven. En het beïnvloed je, zelfs als je even niet achter de computer of mobiele telefoon zit. Waarschijnlijk leiden andere zaken er onder, die evengoed belangrijk zijn. Voordat je echt ontspoort moet je er iets aan doen. Je kunt beginnen met proberen wat vaker te pauzeren, en af en toe een dagje zonder sociale media in te lassen.

Verslaafd:

Als je bij vijf of meer vragen ‘ja’ hebt ingevuld is jouw social media gebruik een serieus probleem. Het richt schade aan in je leven. Waarschijnlijk richt je je leven al voor een groot deel in rondom social media en is er sprake van verslaving. Actie ondernemen, kan geen kwaad.

Mijn bekentenis

Ook ik heb de test gedaan en de uitslag is nogal beschamend. Op 10 van de 12 vragen heb ik ‘ja’ geantwoord. Ik herken mezelf in veel punten. Wanneer ik ‘s nachts even wakker ben, kijk ik gelijk of ik nog een berichtje heb. Soms is het zelfs zo erg dat ik voor het slapen nog een bericht verwacht. Als diegene een tijd niet reageert, kan ik gewoon niet slapen tot ik dat bericht ontvang. Mijn advies om actie te ondernemen, is voor mijzelf misschien niet eens zo een gek idee!

 

HOOFDSTUK 3:  HOE PAKT SOCIAL MEDIA ONS IN?

Zelf vind ik het heel irritant dat ik altijd maar met mijn telefoon bezig ben. Wanneer ik bezig ben aan school ligt dat apparaat altijd naast me. Mijn concentratie is in vergelijking met een paar jaar geleden heel erg verslechterd. Als ik in de trein of metro zit, zie ik iedereen op zijn telefoontje kijken. Een spontaan gesprek tussen twee vreemden zit er in deze nieuwe online generatie echt niet meer in. Dat vind ik eigenlijk zo jammer. Hoe doet social media dat nou? Waardoor raken we meer geïnteresseerd in het de oncontroleerbare verhalen op social media dan in gesprekken met ‘echte’ mensen die ons kunnen inspireren?

Social media worden vooral gebruikt via de mobiele telefoon. Facebook is met 1,79 miljard actieve gebruikers het grootste socialmediaplatform van de wereld. Hieronder is het gebruik van diverse socialmediakanalen in verband gebracht met leeftijd.

tabelBron: marketingfacts

Ik bevind me in de categorie 20-39 jaar. Het gebruik van social media is in die categorie erg hoog. Vooral WhatsApp en Facebook zijn favoriet. Gelukkig ben ik geen uitzondering op de regel. Soms vraag ik mezelf wel eens af of het eigenlijk onze eigen schuld is dat we zo veel gebruik maken van social media. In een artikel van NRC vond ik al gauw een antwoord op mijn vraag. Onze verslaving aan smartphones wordt in Silicon Valley opzettelijk, en openlijk, ontworpen. Alleen noemen ze het daar geen verslaving maar ‘gewoontevorming’.

In een congres over gewoontevorming in Silicon Valley kwamen directeuren van bedrijven als Google en LinkedIn hun trucs delen om gebruikers zo verslaafd mogelijk te maken. Veel bedrijven maken natuurlijk gebruik van slimme verdienmodellen waarvoor het nodig is dat mensen uit zichzelf terug komen naar de desbetreffende app. Facebook, Snapchat, Instagram en WhatsApp zouden failliet gaan als ze niet een gewoonte worden bij de gebruiker. Ze kunnen niet voortdurend adverteren, gebruikers moeten uit zichzelf terugkomen.

Nir Eyal, schrijver van het boek Hooked, docent aan Stanford University en veelgevraagd adviseur bij techbedrijven, heeft gewerkt voor Instagram en Twitter. Door veel activiteiten op de smartphone wordt de stof dopamine aangemaakt. Dit wordt ook wel het gelukshormoon genoemd, dezelfde stof die vrijkomt bij sporten, seks of xtc-gebruik. Techbedrijven hebben methodes ontwikkeld om die kunstmatige beloningen op te wekken. Hoe? Lees het hier.

We blijven maar hunkeren naar likes en berichtjes. Social media zijn zich hier maar al te bewust van. Dat meldingen op Facebook bijvoorbeeld in de rechterbovenhoek verschijnen, is helemaal uitgedacht. Uit onderzoek blijkt namelijk dat wij in onze rechterbovenhoek het meest alert zijn.

Johan van Houten is zich er bewust van dat social media hem heeft ingepakt. Hij was heel veel online. Dag in dag uit zat hij eigenlijk op zijn telefoon. Hij begon zich steeds meer te irriteren aan mensen die zo veel met hun telefoon bezig waren. Op dat moment kwam hij erachter dat hij dit zelf eigenlijk ook deed. Daarom besloot hij om ruim een jaar op zwart te gaan; een jaar zonder social media. Op NPO radio1 vertelt hij zijn verhaal hierover. Luister dit verhaal hier.

 

HOOFDSTUK 4: VASTGEGROEID AAN DE SMARTPHONE

Het is normaal geworden dat iedereen overal altijd maar zijn smartphone in de hand heeft.  Op straat zie je mensen lopen die niet naar de weg kijken, maar naar hun telefoonscherm. Veel belangrijker natuurlijk… Maar stel we zouden die smartphone niet in onze handen hebben, hoe raar ziet dat er eigenlijk uit? Eric Pickersbill is fotograaf en heeft in zijn project ‘Removed’ een fotoreportage gemaakt waarbij de smartphone verwijderd is, maar mensen wel dezelfde houding aannemen als wanneer zij wél een smartphone vast zouden hebben. Het ziet er in ieder geval gek uit.

 

ddjjtt

Eric’s inspiratiebron voor deze fotoreportage was een gezin in een café. Ze staarden allemaal naar hun smartphone in plaats van te praten met elkaar. Eric kreeg hier een walgelijk gevoel bij. Toen besefte hij pas dat hij ook zo was en daarom besloot hij een fotoreportage te maken waar de smartphones ‘removed’ zijn. ‘Just to show how weird that can be.’ Diezelfde houdingen met een smartphone vinden we maar doodnormaal, maar zonder is het ineens heel raar.

Alle foto’s geven een bepaalde droevige uitstraling. Hoewel de mensen samen zijn, lijken ze heel eenzaam. Aandacht is er nauwelijks voor elkaar. Zelf vind ik dit nogal zorgwekkend. Toch zijn de foto’s denk ik voor iedereen heel herkenbaar. Als je met vrienden uiteten gaat, checkt iedereen wel even zijn telefoon af en toe. Waarom? Je bent toch al met je vrienden? Het is een gewoonte geworden om even op je telefoon te kijken. Het apparaatje waar ons hele leven in zit. De gehele fotoreportage is hier te zien.

Ook in Nederland werd er een actie gehouden om te laten zien hoe gek het staren naar iets anders dan je smartphone eigenlijk is. De smartphone werd namelijk vervangen door ananassen. Kijk zelf maar eens hoe vreemd dat eruit zag via de volgende link.

 

HOOFDSTUK 5:  WAT DOET SOCIAL MEDIA MET ONZE GEZONDHEID?

Doordat we altijd maar met iedereen in verbinding staan, merk ik dat mijn rust hieronder lijdt. Wanneer ik in bed lig en iemand een ‘welterusten’ berichtje heb gestuurd, heb ik telkens de neiging om te kijken of diegene al gereageerd heeft. En zoals ik eerder reeds zei, kan ik tot die tijd  ook niet rustig gaan slapen, want ik wacht net zo lang tot ik een bericht terugkrijg. Verstoring van je rust is niet het enige probleem dat door social media veroorzaakt wordt.

Social media heeft vooral een negatieve invloed op de gezondheid van kinderen en jongeren. Zij hebben een vrij grote kans op lichamelijke problemen, zoals slaapproblemen, concentratieproblemen, angstaanvallen en depressies. Uit onderzoek is gebleken dat van iedere 15 minuten studeren, ze maximaal 3 minuten ook daadwerkelijk geconcentreerd zijn op de materie. De andere 12 minuten is gereserveerd voor het in de gaten houden van de telefoon en sociale applicaties op de computer (optimalegezondheid).

Naast alcohol- en drugsverslaving, is socialmediaverslaving inmiddels ook al een feit. Hersenenonderzoeken vertonen exact dezelfde symptomen bij alle drie de vormen van verslaving. Er is zelfs sprake van een krimp van het hersendeel wat verantwoordelijk is voor spraak, emoties, geheugen en zintuigelijke waarneming. Deze krimp kan oplopen tot wel 20%!

Ook kunnen jongeren lijden aan socialmediastress (SMS). Lees hier alles over  SMS.

Uit het onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de jongeren in meer of mindere mate last heeft van FOMO (Fear of Missing Out), dat staat voor de angst zaken te missen als zij social media niet volgen. Meer dan de helft van de jongeren voelt zich wel eens buitengesloten wanneer zij op social media zien dat hun vrienden iets aan het doen zijn waar zij niet bij betrokken zijn. Datzelfde geldt in mindere mate voor het geval waarin de vrienden blijken eerder op de hoogte zijn van bepaalde informatie en dat via sociale media duidelijk maken.

Ook eenzaamheid onder jongeren is een gevolg van social media. Gino Bronkhorst heeft voor zijn afstudeeropdracht een documentaire gemaakt over dit onderwerp. In zijn onderzoek staat Facebook centraal. Hij stuurt al zijn vrienden van Facebook een bericht met de vraag hoe het met hun gaat en is erg geïnteresseerd in de reacties die hij terug krijgt. De meesten vinden het raar dat hij hun random een bericht stuurt, want dat is zo plotseling. Maar je bent toch vrienden op Facebook? Hoezo heet het eigenlijk vrienden als je elkaar nooit spreekt en als je elkaar dan een keer spreekt, is het raar?

Uit zijn onderzoek is gebleken dat 1 op de 3 van zijn facebookvrienden helemaal niet met hem wil praten. Diegenen negeerden hem volledig of deden heel kortaf en vroegen helemaal niks aan hem.

Bekijk de documentaire hier.

Hoofdstuk 6: AFKICK- SCHEMA

Wil jij echt van je socialmediaverslaving afkomen, maar heb je geen idee hoe? Gebruik dan dit afkickschema waarbij je binnen zeven dagen clean bent. Een week zonder social media, dat klinkt toch heerlijk?

Dag 1:

Om van de ene op de andere dag gelijk zonder social media door het leven te gaan, is iets te heftig. Je moet het rustig afbouwen, je stopt immers ook niet direct met cocaïne. Daarom beginnen we op dag 1 met het verminderen van gebruik van social media. Wanneer je ‘s ochtends wakker wordt, is het een gewoonte om in je bed door je hele facebookpagina te scrollen. Maar om wat te weten te komen dan eigenlijk? Dat gaan we vandaag dus niet doen. Je staat op zonder een blik op je telefoon te werpen. Douchen, aankleden, ontbijten, tandenpoetsen en naar school of werk. In je pauze is het dan eindelijk zo ver. Het moment waar je stiekem de hele ochtend al op zit te wachten: je mag op je telefoon kijken! Maar natuurlijk niet voor lang. Je hebt een kwartier de tijd om de nodige appjes, Instagramfoto’s, snapchatverhalen en facebookfeeds te bekijken. Daarna is het weer tijd om door te gaan. Als je werk of schooldag erop zit, mag je weer even gebruik maken van je smartphone totdat je thuis bent. Thuis aangekomen, is het tijd om de nodige werkzaamheden te doen en dan ga je alweer avondeten. Na het eten mag je weer even je socialmediakanalen rondspeuren. Hierna even lekker een uurtje sporten. Als je weer thuis bent, ga dan vooral ontspannen en dus niet meer op je telefoon kijken. Zeker voor het slapengaan niet meer kijken. Alleen om je wekker te zetten mag je je telefoon nog gebruiken. Dat is misschien wel handig.

Dag 2:

De tweede dag is aangebroken en dat betekent dat het vandaag een tikkeltje zwaarder zal worden. Het is niet voor niets afkicken binnen een week. Vandaag mag je je socialmediakanalen dan ook maar één keer checken. Ja, je hoort het goed! Slechts één keer. Wellicht ervaar je vandaag wat afkickverschijnselen zoals trillingen, maar wees gerust het komt allemaal goed! De meeste mensen zijn actief op social media rond de lunch. Daarom is 13:00 uur het uitgekozen tijdstip om voor een kwartier te kijken op je socialmediakanalen. Om 13:15 uur is het dus weer over met de pret. En houd je eraan, anders worden de volgende dagen alleen nog maar zwaarder.

Dag 3:

Je bent nog maar twee dagen (bijna) social media vrij. Vanaf vandaag moet je het helemaal zonder social media doen. Even slikken misschien, maar uiteindelijk voel je je vogelvrij. En dat kan best wel eens heel fijn zijn. Zoek afleiding in de dingen die je nog moet doen. Ga ’s avonds lekker naar een vriendin toe en maak er samen een leuke avond van. Hoe je haar kunt bereiken? Bellen mag gewoon, want dat is geen vorm van social media!

Dag 4:

Inmiddels ben je al op de helft van je afkickweek. Hoe bevalt het tot nu toe? Mis je het al om andermans foto’s te zien of maakt het je eigenlijk veel rustiger en geconcentreerder zo? Vandaag gaan we afleiding zoeken in een HIIT work-out, oftewel een high intensity interval training. Hierbij doen we 20 minuten lang vier verschillende oefeningen. Bekijk jouw work-out hier.

Dag 5:

Je hebt al vier dagen erop zitten zonder social media. Als het goed is, merk je nu al enig verschil met slapen. Waarschijnlijk slaap je vaster en voel je je daarom bij het wakker worden heerlijk uitgerust. De reden hiervoor wordt gegeven in het krantenartikel van AD waarvan de link te vinden is in hoofdstuk 1. In de twee tot drie uur voor het slapengaan  maakt het lichaam melatonine aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat je in slaap valt en dat je ook doorslaapt. Blauw licht van de smartphone verstoort dit proces. De lichtfrequentie staat gelijk aan ochtendlicht. De hoogste lichtintensiteit die er is. Het lichaam reageert en breekt opgebouwd melotonine af. Wat je beter voor het slapengaan kunt doen, is lekker ontspannen een boek of tijdschrift lezen.

Dag 6:

Morgen is de laatste dag van deze challenge. Probeer deze laatste twee dagen nog vol te houden. Zoek weer veel afleiding en ga vanavond vooral iets leuks doen. Wanneer je bijvoorbeeld lekker uiteten gaat met iemand die goed gezelschap biedt, denk je al bijna niet meer aan de sociale wereld in je telefoon. Blijf na het eten lekker hangen. Die leuke avond heb je wel verdiend!

Dag 7:

De laatste dag is alweer aangebroken. Vanavond om 00.00 uur mag je weer kijken op je socialmediakanalen. Welke heb je het meest gemist?

 

HOOFDSTUK 7: ELKE APP HEEFT EEN KEERZIJDE

Ondanks dat social media veel negatieve kanten kent, zijn er ook een aantal positieve eigenschappen van social media. Zo heeft het op veel jongeren juist een positief effect en kunnen we zelfs een geluksgevoel ervaren.

Patti Valkenburg doet al 25 jaar onderzoek naar socialmediagebruik. Zij schreef het boek schermgaande jeugd. Dit boek behandelt belangrijke kwesties, zoals wat al dat schermgebruik met jongeren doet, of ze er slimmer of juist dommer van worden en hoe ouders hiermee om moeten gaan.

Lees het interview met Patti Valkenburg over schermgebruik onder jongeren via deze link: http://www.pattivalkenburg.nl/images/Interviews_pdfs/150205_PsycheBrein.pdf

Hoe we een geluksgevoel ervaren door social media lees je via deze link: https://www.trouw.nl/home/facebook-gebruikers-geven-gevoel-van-geluk-aan-elkaar-door~a4bb6321/

Als laatste nog wat tips om gelukkiger te worden door het gebruik van social media. https://www.psychologenpraktijkboom.nl/blog/4-tips-om-gelukkig-te-worden-met-social-media.html

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s