Technologie als extensie van ons lichaam: niet langer te ontkennen

We leven in de zomer van het jaar 1999. Nederland zit midden in een florerende hoogconjunctuur. De enorme bevolkingsgroep Nederlandse vrouwen die in de jaren ’70 en ’80 nog vooral achter het aanrecht bivakkeerde, heeft inmiddels grote stappen gezet naar volledige emancipatie. Nederland profiteert in de jaren 90’ flink van deze ontwikkeling.

 “Wanneer word ik nou gebeld?”

In 1990 zag de mobiele telefoon voor het eerst het levenslicht in Nederland. Voor het eerst was het voor de normale burger mogelijk om op ieder moment van de dag bereikbaar te zijn. Een ieder zou denken dat een modern en florerend land als het onze deze innovatie onmiddellijk zou omarmen. Echter, niks bleek minder waar. Men zag het nut van de mobiele telefoon niet. In een videofragment op Youtube wordt de algehele tendens rondom de mobiele telefoon in Nederland midden jaren ’90 prachtig weergegeven: “Een mobiele telefoon? Die heb ik toch niet nodig? Wanneer word ik nou gebeld?”, “Dan ben je aan het fietsen op een mooie middag, en dan wordt je gebeld! Ha, daar heb ik totaal geen behoefte aan.”, en “Als mensen mij bereiken willen, kunnen ze dat met een brief doen!”

De houding van het volk is veelzeggend: wantrouwend, negatief en kortzichtig. Mensen weten niet beter en lijken geen zin te hebben in innovatie en vooruitgang. Anno 2016 is de mobiele telefoon, of inmiddels smartphone, een centraal object in ons leven. Het is volledig geaccepteerd. Sterker nog, een ieder die nog altijd geen mobiele telefoon op zak heeft wordt niet serieus genomen.

Toch is een volledige acceptie van de smartphone als centraal onderdeel van ons leven nog niet in elk onderdeel van de samenleving vanzelfsprekend. Op basisscholen, middelbare scholen en in het hoger onderwijs heerst er nog altijd een negatieve tendens omtrent het actieve gebruik van smartphones in de les. Die wantrouw is ontstaan door het vermoeden van docenten dat de prikkel van studenten om hun smartphone te checken ten koste gaat van diens aandacht in de les. Een logische gedachtegang, maar absoluut niet op feiten gebaseerd. Geen enkel onderzoek dat recenter is dan het jaar 2014 wijst uit dat de mobiele telefoon een averechts effect heeft op de schoolprestaties. Overigens moet wel opgemerkt worden dat een positief effect evenmin is aangetoond. In het verleden keken verveelde leerlingen wazig uit het raam, werden er briefjes doorgegeven en kladden leerlingen hun blocnote vol. Anno 2016 is de smartphone een vervanging van die afleidingen. Een vervanging met veel meer mogelijkheden.

sss

 Nut

Toen de smartphone vanaf 2010 ook onder kinderen en jongeren populair begon te worden, werd er door de meeste onderwijsinstellingen gereageerd met een zerotolerance-beleid. Toen in 2014 uit een groot onderzoek van de NOS bleek dat 85% van de middelbare scholen in Nederland een smartphone actief gebruikt bij het lesgeven, was duidelijk geworden dat de strijd tegen de telefoon in de klas niet langer gevoerd werd. “Leraren hebben ontdekt dat je met de smartphone les kan geven. Het is bijna niet voor te stellen, maar docenten hadden vier jaar geleden geen idee wat je met zo’n ding kon doen. Hierdoor werd het gevreesd, maar de gewenning heeft nu ook bij docenten toegeslagen”, aldus NOS-redacteur Dik Verkuil over de uitslagen van het onderzoek destijds. Programma’s als socrative en examentraining-apps zijn inmiddels zeer populair en worden door zowel docenten als leerlingen als handig en nuttig ervaren. Maar ook simpele toepassingen als snel iets kunnen opzoeken een rooster makkelijk en snel kunnen verspreiden, een whatsapp-groep, een gezamenlijke dropbox: oudere generaties zijn het nut in gaan zien.

Innovatie is dus eng. Dit is mooi te zien aan de weg die de laptop heeft moeten afleggen naar een geaccepteerde centrale rol in het moderne onderwijs. Tot ongeveer tien jaar geleden was het gebruik van een laptop in colleges uit den boze op hogescholen en universiteiten. Tegenwoordig behoort het bezit van een laptop tot een eis voor de beginnende student.

Vernieuwing brengt verfrissing

Tot nu toe heb ik vooral de conservatieve houding in het onderwijs benadrukt, maar ook sommige commerciële organisaties verzuimen tijdig in te springen op technologische innovatie. Neem bijvoorbeeld RTL. Het mediabedrijf was weliswaar al vrij snel met RTL-gemist, maar jarenlang was dit niet meer dan een simpele website waar RTL’s programma’s konden worden teruggekeken. Tegenwoordig is RTL gemist RTLXL geworden, en laat het mediabedrijf zien zich te beseffen dat online content steeds belangrijker wordt. Via de smartphone is het nu mogelijk om programma’s terug te kijken, zijn er speciale online rubrieken die exclusief geproduceerd worden voor RTLXL en heeft men speciale functies in RTLXL ingebouwd die tijdens tv-uitzendingen kunnen worden gebruikt om de kijker een gevoel van deelname te geven. Deze vernieuwingen zijn fris, maar zijn pas in het afgelopen jaar in gang gezet. Youtube is inmiddels ongekend groot en het zal voor klassieke media moeilijk worden om daar nog tegen op te boksen. Innovatie moet door bedrijven positief worden benaderd, doorgrond en vervolgens toegepast in het (media)beleid.

poep Ten slotte wil ik benadrukken dat ik absoluut niet pleit voor een blinde omarming van elk nieuw technologisch scheetje. Ook de smartphone heeft nadelen die voor het onderwijs stof tot nadenken kunnen opleveren, maar de starre houding is bij dit product niet langer meer serieus te nemen. De meerwaarde van de smartphone staat in schil contrast met de eventuele gevaren. Een college anno 2016 is er één van open laptops en zoomende smartphones, of we dat nou willen of niet. Mijn boodschap aan elke onderwijsinstelling is dan ook: haal er je voordeel uit. De rol van de smartphone als centraal onderdeel van ons leven is niet langer te ontkennen.

Hoe denken jullie over de toenemende digitalisering? Kent deze ontwikkelingen wel zijn grenzen en hoe kunnen we er het beste mee omgaan in de toekomst? Laat het me vooral weten in de comments!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s