Going digital: 7 tips voor mentale veerkracht

Diverse media hebben in de afgelopen maanden aandacht besteed aan effecten van social media op onze hersenen, zowel positief als negatief. In dit artikel sta ik stil bij gevolgen van intensief gebruik van digitale media op je mind en krijg je 7 tips om overbelasting te voorkomen.

Continue informatiestroom

Iedere dag opnieuw, is de informatiestroom enorm. Persoonlijk vind ik dat fantastisch, want zeg nu zelf: veel informatie, veel weten en ontdekken is leuk! Voor het eerst in het menselijk bestaan kunnen we, op zo’n makkelijke en goedkope manier, aan zoveel informatie tegelijkertijd komen. Verspreiding van informatie helpt enorm bij bewustwording, het ontwikkelen van je vak, aanpakken van misstanden of het inschakelen van hulp, zoals bijvoorbeeld bij een natuurramp of een kind dat wordt vermist.

Informatiejunks

Er is ook een keerzijde. Wetenschappers waarschuwen steeds vaker voor de gevolgen van digitalisering voor onze hersenen. Zo ageert Manfred Spitzer  in zijn boek Digitale Dementie tegen te fanatiek digitaal mediagebruik. Dit leidt tot concentratieverlies, verhoogde bloeddruk, depressies, diabetes, obesitas en stress. Sociale media vullen ons met junkfood om ons, informatiejunks, voor korte tijd te bevredigen. Gevolg: verslavingsgedrag.

Ook neuroloog Erik Scherder (bekend van DWDD) en neuropsycholoog Kilian Wawoe geven aan dat gepaste aandacht nodig is voor digitale overbelasting. In dit college leggen zij haarfijn uit hoe dit doorwerkt in je hersenen als het gaat om stress en burn-out. Verder doet het er ook nog toe wat voor type persoon je bent. Psycholoog en ervaringsdeskundige Annemieke Rozemond vraagt bijvoorbeeld aandacht voor extra risico op overbelasting bij introverte en hypersensitieve mensen.

Glas halfvol?

“Na een uur krijg ik kramp en na een dag is mijn arm gevoelloos”

Een docente toont haar studenten een glas, half gevuld met bier. Ze vraagt: “Hoe zwaar is dit glas?” De studenten noemen grammen, kilo’s. De docente antwoordt: “Het glas blijft even zwaar, maar afhankelijk van hoe lang ik het vasthoudt, hoe zwaarder het wordt. Na een uur krijg ik kramp en na een dag is mijn arm gevoelloos.”

Zoiets is ook aan de hand als je digitaal overbelast raakt. Je bent jong, je werk is top en je ontwikkelt je lekker. Maar na enkele jaren begint het ergens te knagen: je moet je meer en meer bewijzen, krijgt meer verantwoordelijkheden en niet alle collega’s blijken even leuk. Er komen lichte gezondheidsklachten: hoofdpijntje, spierpijn, vermoeidheid en je bent vaker ziek. Je schenkt er geen aandacht aan: “Heeft iedereen weleens, gaat vanzelf over: party time”.

Ratrace

Totdat je merkt dat je wel erg vaak hoofdpijn hebt als het weekend begint, of na een paar dagen vakantie. Je bent prikkelbaarder, sport minder, eet en drinkt meer en voelt je rusteloos. Ook maak je je vaker zorgen en neem je haastig beslissingen: “geen tijd, we moeten dóór”. Na enige tijd neemt je gevoel van rusteloosheid toe, je raakt opgefokt en helder denken kost steeds meer moeite. In de ratrace van het leven neem je te weinig tijd voor ontspanning en herstel en sporten schiet er bij in. Lijf en hersenen stellen zich daar op in, met als gevolg een blijvende verandering in je systeem. Als je hersenen geen rust meer kennen, krijg je het effect van de arm met het glas. Deze grafiek illustreert wat er gebeurt:

schermafdruk-2016-10-15-14-49-10
Bron: Rozemond, A., Kennis van stressfysiologie bij burn-out, juni 2014.

Genot

“Maar ik rust uit door Facebook en een spelletje op mijn smartphone”, zeg je dan, want zo voelt het voor je. En daar zit nu juist de angel. Iedere keer als je reageert op een impuls, bijvoorbeeld een notificatie of een berichtje, geef je jezelf ongemerkt een positieve beloning. Want we zijn vreselijk bang om iets te missen, toch? (NB: Hoe zit het met jouw FOMO?)

Iedereen is gevoelig voor digitale overbelasting. Je raakt namelijk hoe dan ook verslaafd aan de beloning voor afleiding, en erger: ons brein wíl zo ook afgeleid worden! Het maakt namelijk vanzelf genotshormonen aan als je gaat facebooken of chatten om de tijd te doden. Er is zelfs een speciale medische term voor: Attention Social Media Deficit Disorder, onderdeel van dezelfde familie als ADHD.

Mentale veerkracht

“Je gaat juist sneller door het rustiger aan te doen.”

Herkenbaar? Zoek je je rust en ontspanning in social media? Voel je je soms overbelast? Het goede nieuws is dat je zelf wat aan mentale overbelasting kan doen. Hersteltijd is hierbij het kernbegrip. Daarom 7 tips:

  1. Zoek stilte op en beweeg elke dag minimaal een half uur redelijk intensief: wandelen, sporten, een dag naar het strand…..zonder je smartphone.
  2. Reflecteer regelmatig op je gedrag, al dan niet met behulp van een coach. Neem de tijd om na te gaan wat het gebruik van digitale media met je doet en of het nodig is je gedrag te veranderen.
  3. Organiseer rustmomenten tijdens je werk met apps als Quality Time of Moment, Pomodoro Timer, BrainFocus of Clockwork.
  4. Schakel pushberichten, pop-up meldingen, piepjes en trilfuncties uit: leer jezelf te focussen.
  5. Maak zelf muziek of luister ernaar: dit remt negatieve emoties.
  6. Slaap zo vaak en veel als mogelijk: hierdoor geef je je hersenen hersteltijd.
  7. Verveel je eens: oefen met ‘dode’ tijd en ga lekker dagdromen, je zal zien dat je meer creatieve ingevingen krijgt.

Het mag gek klinken, maar je gaat juist sneller door het rustiger aan te doen. Probeer maar.

Heb jij andere nuttige tips & trics? Of vindt je aandacht voor deze kant van social media onzin? Deel je opvattingen, ervaringen en reageer.

Ga naar mijn auteurspagina voor meer informatie.

De uitgelichte afbeelding is een door mijzelf geproduceerde foto.

Advertenties

4 reacties Voeg uw reactie toe

  1. stefaniedeboer schreef:

    Goed artikel, Gerrit. Een kant van alle digitale ontwikkelingen waarbij ik zelf eigenlijk nooit echt stil sta. Toch herken ik veel punten die je noemt wel en merk ik ook dat mijn concentratie regelmatig wordt verstoord door meldingen op mijn iPhone. Ik zal proberen om een aantal van jouw tips toe te passen in mijn dagelijkse leven!

    Like

    1. gerritbril68 schreef:

      Ha Stefanie, bedankt voor je reactie. Ik denk dat het ook heel logisch is om er niet bij stil te staan, want je hebt wel wat anders aan je hoofd, toch? Het verraderlijke is, dat het zo sluipenderwijs gaat en je pas last gaat krijgen als het eigenlijk te laat is. Ben heel benieuwd wat de tips je gaan opleveren. Succes en laat het me weten.

      Like

  2. gerannekiezebrink schreef:

    Nuttige tips! Ik denk inderdaad dat we ‘scherm verslaafd’ zijn met z’n allen en vergeten zijn hoe je zonder social media je vrije tijd zou kunnen invullen.

    Like

    1. gerritbril68 schreef:

      Hoi Geranne, dank! Zolang er geen klachten zijn, is er natuurlijk niets mis met het invullen van je vrije tijd via social media. Maar als een aantal van de genoemde signalen begint op te vallen (en het is handig als je je daar van bewust wordt of dat je mensen in je omgeving hebt die je daar op wijzen), dan wordt het misschien wel tijd om je vrije tijd op een andere manier in te gaan vullen.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s